Risa Takita

Japońska tancerka i performerka butoh.

Zobacz fragment spektaklu - "Body"

BUTOH to wspólna nazwa dla różnych motywacji, technik i aktywności w obrębie tańca, przedstawień i teatru. Ruchy, improwizacja i temat sztuki butoh operuje groteską, porusza tematy tabu i pozostaje w jawnej opozycji do nawykowego traktowania relacji artysta - odbiorca oraz do skostniałych form sztuki.

Butoh narodził się w 1959 r., kiedy to Tatsumi Hijikata i Kazuo Ohno użyli po raz pierwszy tego określenia i zapoczątkowali tę nową formę sztuki. Butoh jest dowodem na niezwykłą witalność kultury japońskiej, która po bombie atomowej zrzuconej na Nagasaki i Hiroszimę i amerykańskiej okupacji Japonii, nie ograniczyła się do konserwacji klasycznych form teatru ale stworzyła, w odpowiedzi na nową sytuację kulturową, ich twórcze rozwinięcie w dialogu z zachodnim surrealizmem i niemieckim ekspresjonizmem.

Taniec i performance butoh, w formie jaką znamy z eksperymentalnego teatru, pojawił się za sprawą Koichi Tamano w 1976 roku. K. Tamano wystąpił ze spektaklem butoh podczas wystawy „Japan Now" w San Francisco Museum of Modern Art i wzbudził zainteresowanie środowisk artystycznych. Wielkim zwolennikiem Koichi Tamano stał się Allen Ginsberg. Butoh ma swe miejsce także w kinie i został spopularyzowany na Zachodzie przez słynny obraz „Baraka" Rona Fricke'sa (1992) oraz jako technika aktorska użyta przez Kiyoshi Kurosawę w pierwszej, autorskiej wersji filmu „Kairo" (2001).

Obecnie, butoh nie jest już wyłącznie japońskim rodzajem sztuki i z powodzeniem uprawiany jest w Europie i USA od początku lat 80-siątych XX wieku. W Polsce, technika i motywacja butoh, może się kojarzyć z elementami treningu aktorskiego, opracowanego przez Jerzego Grotowskiego. Butoh bywa wykorzystywany w tworzących się nowych stylach i filozofii uprawiania sztuki tańca / performace'u / teatru (np. w nurcie „site specific") i bywa czasem zbytnio upraszczany. Dlatego, od czasu do czasu, warto sięgnąć do japońskich źródeł tej sztuki. Bardzo pomocną w zrozumieniu fenomenu butoh i zorientowaniu się w jego europejskich realiach jest strona : www.butohuk.com

/MS/